تسویه کارگر/تسویه حساب کارگر مطابق قانون کار

تسویه کارگر/تسویه حساب کارگر با کارفرما مطابق قانو کار

تسویه حساب کارگربا کارفرما همیشه دقدقه کارگران و کارفرمایان بوده ورعایت اصول تسویه حساب کارگر مطابق قانون کاریکی از جهات جلوگیری از شکایت کارگر است.در این خصوص اخیراً در دیوان عدالت اداری رای وحدت رویه ای صادر شده است لذا تصمیم گرفتم تا در این خصوص نکاتی که بار حقوقی به همراه دارند را تشریح کنم.

تسویه کارگر

تصفیه حساب یا تسویه حساب؟

تصفیه در عربی به معنای «پاک کردن و پالوده کردن» است و تصفیه حساب در موردی به کار می‌رود که حساب پرداخته و پاک شده باشد و دیگر کسی طلبکار نباشد. همین ترکیب مجازا به «هر نوع اقدام عملی برای انتقامجویی و کینه‌کشی» اطلاق می‌شود. ولی تسویه یعنی «مساوی کردن‌، یکسان کردن‌، همسطح کردن (مثلا زمین ناهموار را) و تسویه حساب به معنای «ایجاد تعادل و موازنه در حساب» است. این ترکیب به معنای مجازی به کار نمی‌رود و با تصفیه حساب مرادف نیست.1

1 ابوالحسن نجفی – استاد فقید زبان‌شناسی – در کتاب «غلط ننویسیم» (فرهنگ دشواری‌های زبان فارسی)

در مسائل مالی، هر دو صورتِ تصفیه حساب و تسویه حساب کاربرد دارد. فقط باید دید مقصود چیست. تسویه حساب را، همان‌طور که در مثال قبل گفتم، وقتی به کار می‌برند که مقصود ایجاد موازنه‌ مالی و مساوی کردن حساب باشد. مثلاً رابطه‌ مالی میان دو شرکت یا فرد در طول یک دوره‌ زمانی رابطه‌ای است متغیر با دو ردیفِ بستانکاری و بدهکاری. تسویه حساب وقتی به کار می‌رود که بین این دو ردیف موازنه برقرار کنند بی‌آن‌که حساب یا رابطه‌ مالی بسته شود یا پایان پذیرد. اما اگر سال مالی یا مدت قرارداد به پایان رسیده باشد یا معامله‌ای، هرچند کوچک و در یک لحظه، به آخر رسیده باشد، با پرداخت هرگونه بدهکاری و دریافت هرگونه بستانکاری، حساب مالی را صاف می‌کنند و به آن می‌گویند تصفیه حساب. با این وصف می‌بینید که در امور مالی، تسویه و تصفیه حساب هر دو کاربرد دارند و گاه هم‌زمان رخ می‌دهند.2

2 رضا شکر الهی– 

لذا با توجه به آنچه آمد متوجه میشویم واژه تصفیه حساب کارگر مناسب تر است و تسویه حساب در این موضوع اشتباه رایجی است.ما در این مقاله برای جلوگیری از سردرگمی کار بران از هر دو واژه استفاده می کنیم.

تسویه حساب کارگر 

رابطه کارگر و کارفرما بعد از مدتی(اتمام قرارداد،اخراج،استعفاء،بازنشستگی) به پایان خواهد رسید.اما آنچه موضوع بحث ما است شرایط و نحوه قطع این رابطه از منظر مالی است به گونه ای که برای کارفرما در آینده تعهد مالی ایجاد نکند و همچنین حقی نیز از کارگر ضایع نشود.یا به اصطلاح عامه ” تسویه حساب کارگر مطابق قانون کار”.

در ابتدا بررسی می کنیم آیا باید برای تمام کارگران تسویه حساب گرفته شود یا فقط کارگران خاص، مثلاً برای یک کارگر روزانه هم باید فرم تسویه حساب /تصفیه حساب  اخد شود؟
در ادامه به این موضوع می پردازیم که در هنگام اتمام رابطه کارگر و کارفرما ، چه مواردی باید به کارگر پرداخت شود؟و در نهایت در خصوص شرایط قانونی فرم تسویه حساب/تصفیه حساب از نگاه قانون کار و رای وحدت رویه دیوان عدالت اداری خواهیم پرداخت.

تسویه حساب /تصفیه حساب الزامی است؟

هنگامی که کارگر و کارفرما به رابطه کاری خود پایان می دهند می بایستی در خصوص روابط مالی خود هم تصمیم را اتخاذ نماید تسویه حساب کارگر موجب جلوگیری از شکایت کارگر در مراجع حل اختلاف قانون کار خواهد شد.در نتیجه به عنوان یک تکلیف قانونی محسوب نمی شود اما می تواند از اختلاف بین کارگر و کارفرما جلوگیری نماید.

مهلت تسویه حساب با کارگر

قانونگذار هیچ مهلتی را برای تسویه حساب / تصفیه حساب معین نکرده است.و عدم تسویه حساب هم مشمول مرور زمان نخواهد شد.یعنی اگر کارگر به هر دلیل تسویه حساب ننماید می تواند هر زمان به مراجع حل اختلاف مراجعه و تقاضای حقوق مادی خود را نماید.

فرم تسویه حساب کارگر مطابق قانون کار

حال متوجه شدیم تسویه حساب الزامی نیست و محدود به دوره خاصی هم نشده اما بهتر است که تسویه حساب به شکل قانونی انجام شود.چراکه تسویه حساب سبب جلوگیری از شکایت کارگر خواهد شد.فرم تسویه حساب از نگاه قانون کار بایستی چه شرایط داشته باشد تا بتواند به آن استناد نمود؟  در واقع تسویه حساب چه شرایط باید داشته باشد

چه مورادی را باید در فرم تسویه حساب درج کنیم.

کارگر در مدت زمان فعالیت خود علاوه بر دریافت حقوق ماهیانه ، کارفرما می بایستی در هنگان خاتمه رباطه کارگر و کارفرمایی مورادی را به کارگر پرداخت نماید.در نتیجه تعیین تکلیف در این خصوص الزامی است.اصطلاحاً به مزایای پایان کار معروف هستند.قانونگذار نیز در تبصره 4 ماده 7 و ماده 24 و31 به مزایای پایان کار اشاره نموده است.

مزایای پایان کار

با توجه به تبصره 4 ماده 7 کارفرما با توجه به میزان کارگرد سنوات و عیدی کارگر را جزو مزایای پایان کار محاسبه نماید. علاوه بر آن یکی از فاکتور های تسویه حساب کارگر حقوق مرخصی نرفته است. در نتیجه فرم تسویه کارگر می بایستی شامل موراد ذیل باشد.

  • سنوات به میزان ایام فعالیت
  • عیدی
  • حقوق مرخصی استفاده نشده
  • حقوق معوق
  • پاداش (مطابق عرف کارگاه)

 

فرم قانونی تسویه حساب  کارگر

شرایط قانونی تسویه کارگر به چه صورت است؟ در واقع در چه صورت فرم تسویه کارگر قابلیت استناد دارد و می توان در مراجعه حل اختلاف قانون کار به آن استناد نمود؟

مطابق رای وحد رویه دیوان عدالت به شماره 17-20 اداری علاوه بر اینکه فرم تسویه کارگر بایستی موراد فوق را به همراه داشته باشد و میزان آن را تعیین نماید، الزاما در خصوص نحوه پرداخت آن هم صراحت داشته باشد وگر نه در مراجع حل اختلاف قابلیت استناد ندارد.

رأی هیأت عمومی

اولاً: تشابه در آراء محرز است.

ثانیاً: مطابق ماده ۳۷ قانون کار، پرداخت مزد به صورت روزانه یا ساعتی یا ماهانه تعیین شده است و به وجه نقد رایج کشور یا با تراضی طرفین به وسیله چک از سوی کارفرما به کارگر پرداخت خواهد شد. ضرورت وجود اسناد پرداخت منطبق با صور ساعتی، روزانه و یا ماهانه اقتضاء می‌کند که کارفرما نحوه پرداخت مزد و حقوق و اسناد آن را در اختیار داشته باشد و صرف اینکه کارگر با تنظیم یادداشتی اعلام کند که مزد و حقوق مربوط را دریافت کـرده بدون اینکه کارفرما اسناد مالی ناظر بـر نحوه پرداخت را ارائه کند موجد یقین بر پرداخت مزد و حقوق کارگر نخواهد بود. از این رو در هر مورد که کارفرما مدعی پرداخت مزد و حقوق و مزایا به کارگر است و سندی منتسب به کارگر ارائه می کند که وی مزد و حقوق خود را دریافت کرده ارائه اسناد مثبته پرداخت این مزد و حقوق الزامی است و با توجه به مراتب آراء مندرج در گردش کار که اسناد ناظر بر پرداخت مزد و حقوق به کارگر را برای احراز تسویه حساب کارفرما با کارگر لازم دانسته صحیح و موافق مقررات تشخیص شد و در اجرای بند ۳ ماده ۱۲ و ماده ۹۰ قانون تشکیلات و آیین داردسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲، مفاد آراء مذکور با استدلال پیش گفته به عنوان رأی ایجاد رویه تصویب می‌شود. این رأی برای سایر شعب دیوان عدالت اداری، ادارات و اشخاص حقیقی و حقوقی مربوط لازم‌الاتباع است.

محمدکاظم بهرامی- رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

2
امتیاز :
بدون رای!
هاشم فراهانی هاشم فراهانی وکیل پایه یک دادگستری مدیر سایت کارلا-مشاور قانون کار و تامین اجتماعی
همراه ما باشید در کانال تلگرام کارلا،یارکارگر و کارفرما کانال تلگرام

مطالب زیر را حتما بخوانید

دیدگاه خود را ارسال نمایید